Deze week promoveerde Stijn G. van den Bergh aan Wageningen University & Research op het proefschrift ‘Solving the methane mitigation mystery’. De resultaten laat zien dat compost een belangrijke bijdrage kan leveren aan het verminderen van methaan in landbouwbodems. Methaan (CH₄) is een sterk broeikasgas en het terugdringen ervan is wereldwijd een belangrijk aandachtspunt in het klimaatbeleid. Landbouwbodems kunnen methaan uit de lucht opnemen, maar bij intensief landgebruik is die capaciteit vaak beperkt. Dit onderzoek laat zien dat compost mogelijk kan helpen om die opname te vergroten.
In het onderzoek zijn zowel veldproeven als laboratoriumstudies uitgevoerd. Daaruit blijkt dat landbouwbodems van nature meestal een netto “sink” zijn voor methaan: ze nemen dus meer methaan op dan ze uitstoten. De mate waarin dat gebeurt, hangt echter sterk af van het bodembeheer.
Onder praktijkomstandigheden in het veld leidde composttoepassing niet altijd tot duidelijke verschillen in methaanopname. In laboratoriumproeven werd wel een duidelijke verbetering van het methaan-oxiderend vermogen van de bodem vastgesteld na toevoeging van organische stof zoals compost.
Een belangrijke rol blijkt te zijn weggelegd voor de stabiliteit van bodemaggregaten: de samenhang van bodemdeeltjes. Een stabielere bodemstructuur, verbeterd door organische stof en minder intensieve grondbewerking, ging samen met een hogere opname van methaan. Tegelijkertijd stegen daarbij ook de emissies van andere broeikasgassen, zoals CO₂ en lachgas (N₂O). Dat laat zien dat er afwegingen nodig blijven tussen verschillende klimaatdoelen.
Ook op microbiologisch niveau werden duidelijke effecten gevonden. Compost veranderde de samenstelling van micro-organismen in de bodem die betrokken zijn bij de omzetting van methaan. Het totale aantal van deze micro-organismen nam toe, terwijl de diversiteit juist afnam. Bepaalde bacteriën die methaan kunnen afbreken, zoals Methylocystis en Methylosinus, bleken vooral verantwoordelijk voor de extra methaanopname in bodems waar compost was toegepast.
Daarnaast zijn verschillende typen compost onderzocht op hun eigen potentieel om methaan te reduceren. Groencompost liet daarbij de beste resultaten zien.
Conclusie is dat compost kan bijdragen aan klimaatvriendelijke landbouw, doordat het zowel de bodemstructuur als het bodemleven positief beïnvloedt. Tegelijkertijd benadrukt Van den Bergh dat beleid en praktijk niet alleen moeten kijken naar methaanreductie, maar naar het totale effect op alle broeikasgasemissies.
Methaanopname door landbouwbodems verdient volgens Van den Bergh meer aandacht binnen klimaatbeleid en klimaatgerichte landbouwmaatregelen. Ook voor de composteringssector biedt dit kansen om de klimaatwaarde van compost nadrukkelijker zichtbaar te maken.
Naar download promotieonderzoek Wageningen University ‘Solving the methane mitigation mystery? Effect of compost application on the atmospheric methane uptake of agricultural soils, Stijn G. van den Bergh’